آی ویولنچهارشنبه ۴ مهر ۱۳۹۷

آموزش آسان نت نویسی و نت خوانی • آموزش ویولن و نت جدید ویولن

سخن دوست : به وب سایت آموزش تخصصی ویولن خوش آمدید . . .

آموزش آسان نت نویسی و نت خوانی

هنر موسیقی از دو بخش نظری و عملی تشکیل شده است. دانستن آنچه می نوازیم یا می شنویم به همان اندازه مهم است که در هنگام صحبت کردن بایستی مفهوم کلمات یا جملات بیان شده را بدانیم.

یک نوازنده خوب اگر نتواند مطالبی که مورد استفاده قرار می دهد را تجزیه و تحلیل کند، به یک مجری بدون علم و دانش تبدیل می شود و با کسی که از لحاظ تئوری موسیقی آگاهی دارد و نوازندگی را خوب می داند، قابل مقایسه نیست.

شعر گفتن بدون دانستن دستور زبان ممکن است ولی در جایی محدود می گردد. نواختن و آهنگسازی نیز چنین است. پس چه بهتر که به موازات نواختن ساز، از تئوری موسیقی نیز آگاهی داشته باشیم.

آموزش آسان نت نویسی و نت خوانی

در این جا به نکاتی اشاره می کنیم که در موسیقی ایرانی مورد استفاده قرار می گیرند و پس از آن به تئوری موسیقی به صورت کامل می پردازیم.

الفبای موسیقی از هفت حرف تشکیل شده که به آنها نت می گویند. که شامل کلماتی نظیر : دو، ر، می ، فا ، سل ، لا ، سی می شوند.

از توالی این هفت نت، یک هنگام یا گام بوجود می آید. مثل: دو، ر، می ، فا ، سل ، لا ، سی ، دو. از یک نت تا نت بعدی فاصله ای وجود دارد که در قسمت فواصل به آنها می پردازیم.

هر فاصله ای را به فواصلی کوچکتر تقسیم کرده اند و آنها را با علامت هایی نشان می دهند. مثلا: از دو تا ر را اگر یک بدانیم، آن را به دو قسمت تقسیم می کنند.

دو ا—–ا——ار.

از دو تا ر را پرده و هر کدام از فواصل نصف شده را نیم پرده می نامند. اگر از نتی نیم پرده کم شود، مثل ر که نیم پرده به سمت دو میرود، آن را با علامتی به نام بمل ( b) می شناسیم، و اگر نیم پرده به آن اضافه شود، مثل دو که نیم پرده به سمت ر میرود، آن را با علامت دیز (#) می شناسیم. در موسیقی ایران، فواصلی نیز وجود دارند که کمتر از نیم پرده هستند.

این فواصل از تقسیم شدن یک پرده به تقریبا چهار قسمت تشکیل شده اند. دو اا—الف—ب—پ—اا ر. اگر از یک پرده به اندازه یک چهارم کم کنیم، علامت کرن را برای آن در نظر می گیریم. مثل: ر که به سمت حرف « پ» میرود. و اگر از دو به سمت «الف» برویم، آنگاه از دو تا « الف» با علامت سری شناخته می شود. حال به مثالی برای درک فواصل می پردازیم.

دستگاه شور از این فواصل تشکیل شده: سل، لا کرن، سی بمل، دو، ر کرن، می بمل، فا، سل. البته در نوشتن صحیح توالی نتهای شور بایستی نوشت: فا، سل، لا کرن، سی بمل، دو، ر، می بمل، فا. از نت فا تا سل فاصله ای وجود دارد به نام پرده طنینی که در آینده در مورد آن صحبت خواهیم کرد.

با توضیحات و مثالهایی که آورده شد، به تشریح اصطلاحات موسیقی ایرانی می پردازیم. آنچه از موسیقی ایران در دست است، مجموعه ای از نواها یا آهنگهای گذشتگان است که به هر یک از آنها گوشه گفته می شود، که سابقه ای در حدود دویست سال دارد (با توجه به روایات مختلفی که وجود دارد)، این گوشه ها با توجه به فواصلی که دارند مرتب شده اند که از مجموعه این گوشه های مرتب شده، دستگاه تشکیل می شود و از مجموع دستگاه ها ردیف بوجود می آید.

در هر دستگاه، گوشه ها طوری مرتب شده اند که فراز و فرودی را می توان در آنها مشاهده کرد. این فراز و فرود را با نام هایی می شناسیم، مثل آغاز هر دستگاه که با گوشه ای به نام درآمد شروع می شود.

در ادامه به گوشه هایی بر می خوریم که در قسمتهای میانی دستگاه قرار دارند و هر کدام را با نامی مشخص می شناسیم. مثل موالیان، دلکش، سپهر، ماوراالنهر و… . در هر دستگاه گوشه هایی وجود دارد که همنام با گوشه هایی در دستگاه های دیگرند، مثل: خسروانی، نغمه، زنگوله. با این توضیحاتی که داده شد، از مرتب شدن و در کنار هم قرار دادن گوشه های مختلف، تعداد هفت دستگاه تشکیل شده که البته در بعضی از آنها و با توجه به قدمت، نوع فواصل، شخصیت و حالت ها، چند زیر مجموعه را می بینیم که به آنها آواز می گویند. آواز ها در همه دستگاه ها نیامده اند، و فقط در دو دستگاه وجود دارند.

در دستگاه های شور و همایون. آوازهای دستگاه شور عبارتند از: بیات ترک یا بیات زند، ابوعطا، دشتی، افشاری و بیات کرد. و آوازهای دستگاه همایون تشکیل شده اند از: بیات اصفهان و شوشتری.

در توضیح باید گفت که بعضی ها شوشتری و بیات کرد را از آوازها نمیدانند و البته ما در اینجا فقط به روایتهای مختلف اشاره می کنیم. در توضیح این آوازها باید گفت که آوازهای بیات ترک یا بیات زند، ابوعطا، دشتی، افشاری و بیات کرد که از مشتقات شور بودند از فواصل یکسانی همانند شور تشکیل شده اند که تفاوت آنها در مواردی است که خواهیم گفت.

در اجرای یک گوشه گاهی یک صدا یا یک نت بیشتر از همه به گوش میرسد یا تاکید بیشتری بر روی آن است که به این نت، نت شاهد می گوییم. در پایان هر گوشه نوعی خاتمه یا پایان دادن وجود دارد که از یک سری جملات تشکیل می شوند، و در آخر روی یک صدا یا نت می ایستد، نتی که گوشه بر روی آن می ایستد و به پایان می رسد را نت ایست می نامند.

متوجه این نکته می شویم که غیر از حالت ها و فضای ایجاد شده توسط دستگاه ها، نت های شاهد و ایست نقش بسیار تعیین کننده ای در تمیز دادن دستگاهی از دستگاه دیگر دارند. مثلا شاهد دشتی نت « ر» است ولی شاهد بیات ترک نت« سی بمل».

تئوری موسیقی (فواصل)   بخش دوم آموزش تئوری موسیقی ایرانی را به آموزش فاصله ها در موسیقی اختصاص می دهیم. البته این نکته را باید متذکر شویم که این قسمت فقط مربوط به موسیقی ایرانی نمی شود و در حالت کلی در همه نوع موسیقی یکسان است. همانطوریکه قبلا گفته شده بود، حروفی که در زبان موسیقی کاربرد دارند، هفت نت هستند.

این هفت نت، تفاوتشان در فرکانسی است که تولید می کنند و از لحاظ زیر یا بم بودن طبقه بندی و مرتب می شوند. پس میان این نت ها فواصلی وجود دارد که باعث تمایز آن ها می شود.

این فواصل از واحدهایی به نام نیم پرده تشکیل می شوند. یعنی کوچکترین فاصله ای که میان دو نت وجود دارد، نیم پرده است. البته این فاصله در موسیقی بین المللی به این شکل است و در موسیقی مناطق مختلف دنیا، و در کشورهای مختلف، کوچکتر از آن هم وجود دارد که فعلا به آن نمی پردازیم.

پس میان نت ها نیم پرده و یا دو نیم پرده یا یک پرده وجود دارد. حال به تعریف و همینطور چگونگی وجود فواصل می پردازیم. با توجه به اسامی نت ها، این شکل را ترسیم می کنیم دو- – ر – – می – فا – – سل – – لا – – سی – دو به فاصله میان دو نت دو تا ر نگاه کنید، دو خط دیده می شود، هر خط نشان دهنده یک نیم پرده است، پس از دو تا ر یک پرده است.

بین ر تا می هم یک پرده وجود دارد. از می تا فا یک خط، پس از می تا فا نیم پرده است. همینطور تا نت دو. از دو تا ر، یک پرده و از دو تا می دو پرده و… هر کدام از این فواصل برای خود اسمی دارند.

برای نامگذاری آن ها لازم است به این نکات توجه داشته باشیم. فاصله مورد نظر از چند نت تشکیل شده، و دیگر اینکه این فاصله چند پرده است. مثلا، از دو تا ر، فاصله، بین دو نت و یک فاصله یک پرده ای است.

به فاصله یک پرده ای که بین دو نت پشت سر هم وجود دارد، فاصله دوم بزرگ می گویند. پس ر تا می هم می شود، دوم بزرگ، سل تا لا، لا تا سی و فا تا سل. حال اگر فاصله بین دو نت پشت سر هم نیم پرده باشد، به آن فاصله دوم کوچک می گویند.

پس می تا فا و سی تا دو می شود دوم کوچک. ممکن است این فاصله از وجود یک علامت تغییر دهنده پدید آید، مثلا، دو تا ر بمل، که باز هم می شود دوم کوچک. در نتیجه در می یابیم آنچه اهمیت دارد محاسبه عددی نت ها نسبت به هم و همینطور محاسبه مجموع پرده ها و نیم پرده های میان آن هاست.

اگر فاصله دو تا ر بیشتر از یک پرده شود و یک و نیم پرده گردد، یعنی از دو تا ر دیز، به آن فاصله دوم افزوده می گوییم. از سل تا لا دیز هم به همین شکل است. ابتدا می گوییم، از سل تا لا می شود دو نت، و سپس حساب می کنیم که بین این دو نت چند نیم پرده وجود دارد، دو نیم پرده.

و اینکه با اضافه شدن علامت دیز، به چه فاصله ای تبدیل می شود. سه نیم پرده، پس از سل تا لا دیز می شود، دوم افزوده. از سل بمل تا لا، از سل تا لا می شود دو نت و فاصله یک پرده، ولی با قرار گرفتن علامت بمل جلوی سل، نیم پرده به فاصله اضافه می شود و در نهایت می شود، دوم افزوده.

از سل تا سی، می شود سه نت یعنی، سل، لا و سی. فاصله میان آن ها دو پرده است، پس از سل تا سی می شود سوم بزرگ. از دو تا می هم مانند مثال قبلی است. سه نت و دو پرده که می شود، سوم بزرگ. از دو تا فا، چهار نت و دو و نیم پرده. برای این فاصله می گوییم، چهارم درست. پس چهارم درست، فاصله چهار نتی است که دو و نیم پرده میان آن ها وجود دارد. از دو تا سل هم مانند مورد قبلی است.

پنج نت و سه و نیم پرده که می شود، پنجم درست. از دو تا لا، می شود شش نت و چهار و نیم پرده که می شود، ششم بزرگ. از دو تا سی، هفت نت و پنج و نیم پرده که می شود هفتم بزرگ و از دو تا دو، هشت نت و شش که می شود، هشتم درست.

این فواصل ممکن است از هر نتی شروع شوند، مهم آنست که بین آن دو چند نت فاصله است و همچنین چند پرده یا نیم پرده میان آن ها وجود دارد. در نهایت، حالت های زیر بدست می آید.

نتیجه فاصله پرده فاصله نت ها از هم یکم درست یا همصدا صفر یا شش یک دوم بزرگ یک دو سوم بزرگ دو سه چهارم درست دو و نیم چهار پنجم درست سه و نیم پنج ششم بزرگ چهار و نیم شش هفتم بزرگ پنج و نیم هفت هشتم درست یا یکم یا هنگام یا اکتاو شش هشت و همچنین: هرگاه به یک فاصله بزرگ نیم پرده اضافه شود، به یک فاصله افزوده تبدیل می شود. دو تا می دیز، می شود سوم افزوده. هرگاه به یک فاصله درست نیم پرده اضافه شود، به یک فاصله افزوده تبدیل می شود.

دو تا سل دیز، می شود پنجم افزوده. هرگاه به یک فاصله افزوده نیم پرده اضافه شود، به یک فاصله افزوده تر تبدیل می شود. دو تا سل دیز دیز، می شود پنجم افزوده تر. در این حالت می گوییم، سل دابل دیز ## Sol هرگاه از یک فاصله بزرگ نیم پرده کم شود، به یک فاصله کوچک تبدیل می شود. دو تا می بمل، می شود سوم کوچک. هرگاه از یک فاصله درست نیم پرده کم شود، به یک فاصله کاسته تبدیل می شود.

دو تا سل بمل، می شود پنجم کاسته. هرگاه از یک فاصله کوچک نیم پرده کم شود، به یک فاصله کاسته تبدیل می شود. دو تا می بمل بمل می شود سوم کاسته. در حالت بالا، اصطلاحا می گوییم، می دابل بمل Mi bb بخش فواصل، بخش مفصلی در موسیقی است که ادامه آن را در شماره آینده پی خواهیم گرفت.

به این پست امتیاز دهید.
بدون امتیاز

این مطلب توسط ارسال شده است.

محمد رضا هستم ، موسس iviolin.pro . علاقه زیادی به موسیقی دارم و امیدوارم به کمک شما بتونم آی ویولن را به بهترین شکل گسترش بدم

نظرات و ارسال نظر

لطفا کادر خالی را پر کنید ... *