آی ویولنشنبه ۳۰ تیر ۱۳۹۷

موسیقى‌ درمانى در فرهنگ و رسوم ایران • آموزش ویولن و نت جدید ویولن

سخن دوست : به وب سایت آموزش تخصصی ویولن خوش آمدید . . .

موسیقى‌ درمانى در فرهنگ و رسوم ایران

جنبه‌هایى از کاربردهاى درمان و پالایشگرى روانى با موسیقى در ایران پیش از اسلام، در معابد زرتشتى بطور پراکنده و اندک نقل شده است.

اسناد و مدارک مربوط به این موضوع، در پى حملات اقوام مهاجم از بین رفته است. موسیقى در ایران باستان در خدمت تلقینات دینى و اشارات مذهبى بوده است. بعد از اسلام عمده فعالیت‌هاى موسیقایى نوشتارى و نظرى شد و به دلیل ممنوعیت‌هاى مذهبی، موسیقى و زمینه‌هاى درمانى آن رشد چندانى نکرد.

اما از آثار دانشمندان ایران بعد از اسلام توجه عمیق آنها را به موسیقى مى‌توان فهمید. برجسته‌ترین این موسیقى‌دانان ابوعلى‌سیناست. ابن‌سینا تحت تأثیر تعلیمات که از کتاب‌هاى دانشمندان یونان قدیم گرفته بود، نقش وزن و ضرب در جهان هستى را بخوبى دریافته بود و دانسته‌هایش را در مورد بیمارانش محک مى‌زد.

موسیقى‌ درمانى در فرهنگ و رسوم ایران

ابن‌سینا در رسالهٔ کوچک ولى بسیار مهم ”علم‌النبض“ که در سال ۱۳۱۷ بکوشش مرحوم ”علامه سید محمد مشکوه“ بچاپ رسید، در فصلى جداگانه به این موضوع پرداخته است.

با توجه به آنچه در رساله‌هاى قدیم موسیقى مى‌بینیم، در هر رساله معمولاً فصلى به تأثیر الحان در نفوس اختصاص داده شده و نشان مى‌دهد که در اکثر ادوار تاریخ ایران موسیقى بعنوان یکى از وسایل مهم در درمان بیمارى‌ها نقش داشته و آن را نیز بعنوان عاملى براى حفظ صحت روحى و روانى بکار مى‌برده‌اند.

رسالهٔ بهجت‌الروح از صفى‌الدین ارموى اشاراتى به این کاربردها دارد. مطالب مشابهى نیز در رسالات نویسندگان دیگر بچشم مى‌خورد که نشان‌دهندهٔ مبانى علمى ثابت و آشکارى بوده است.

آنچه در رسائل اخوان‌الصفا، قابوس‌نامهٔ کیکاوس بن قابوس بن وشمگیر، نوشته‌هاى صفى‌الدین ارموی، رسالهٔ کنز‌التحف و نقلى از عبدالقادر مراغه‌اى دربارهٔ طبایع و تناسب آواز و صداى ساز با هر طبع، آمده است، همگى آنها آواز تیز و نواختن زیر را براى مزاج گرم و صفراوى توصیه کرده و یا آواز غلیظ و سرد و نواختن سیم‌هاى بم را براى مزاج سرد و سودایى توصیه کرده‌اند و گوشه‌ها و نغمه‌ها را برحسب مزاج‌ها و طبع‌ها طبقه‌بندى کرده‌اند.

در فرهنگ یونان و ایران، موسیقى آهنگ افلاک آسمانى است. هر نغمه‌اى که بشر کشف مى‌کند و آن را به نوا مى‌آورد، انعکاسى از طنین نغمه‌هاى کرات و کواکب و در نهایت بانگ و پرتوى از ذات خداوندى است.

نوشته‌ها و مطالبى که قدما مطرح کردند، تأثیر مایه‌ها و مقام‌هاى موسیقى را بر بیمارى‌هاى جسمى و امراض نشان مى‌دهد. آنها مقامى را براى رفع مرض مفید و اوقاتى را براى نواختن و خواندن آواز بر بالین بیماران مناسب مى‌دانستند.

در روش‌هاى قومی، نوعى موسیقى درمانى وجود دارد که در ایران از قرن‌ها پیش وجود داشته و هنوز بقایایى از آن در بعضى نقاط بخصوص سواحل جنوبى رواج دارد. این مراسم موسیقایى متأثیر از فرهنگ آفریقایى است و نوع تأثیرگذارى از طریق القاء پیام و انتقال باور از طریق ایجاد هیجان و احساسات موسیقى است که با نیروى از کار، تلقین و هیجان موسیقی، شیاطین و ارواح خبیث و مزاحم را از بدن دور کرده و سلامت را باز مى‌گرداند.

بطور مثال در سواحل جنوبى و نیز در بلوچستان بیمارانى که گواتى یا اهل هوا هستند، برحسب جنس و مسلمان یا کافر بودن، نوع مرض آنها مشخص مى‌شود و طى مراسمى این باد را از بدن بیمار خارج مى‌کنند؛ هر نوع باد یک نوع بیمارى مى‌آورد. پس از تشخیص نوع با دو مرض، سازها و دهل‌ها به صدا در مى‌‌آیند و یک نوازنده به همراه آواز و اشعارى به زبان عربی، فارسى و بلوچى بیمار را متأثیر و هیجان لازم را در او ایجاد مى‌کند و فضاى خلسه ایجاد مى‌شود آنگاه خلیفه با جن درون بیمار گفتگو مى‌کند تا او را به بیرون از بدن بیمار هدایت کند که این کار از طریق رضایت یا معامله یا فشار آوردن انجام مى‌شود.

در بوشهر و در مراسم زار که همان باد مزاحم یا جن است بیمار را چند روز در محلى دور از چشم دیگران زیر نظر مامازار یا بابازار نگه مى‌دارند، تا زار از بدنش خارج شود. برنامه‌هاى موسیقایى زار و گوات با رقص و حرکت‌هایى توأم است.

در ناحیه ترکمن صحرا مراسمى شبیه به این وجود دارد که با نوعى سماع اجرا مى‌شود که ریشه در شمن‌گرایى آفریقایى دارد.

در حال حاضر در موسیقیدرمانى رشته‌اى با عنوان موسیقى درمانى قومى وجود دارد که مراسم و آیین موسیقایى قدیمى بشکل مناسب و واقعى و تأثیرگذارى بازسازى مى‌شود تا ضمن آن‌که ارتباط عاطفى مردم آن مناطق با مراسم محفوظ مى‌ماند، مؤثر نیز مانع شود.

اما موسیقى درمانى علمى در ایران بسیار نوپاست و بیش از دو دهه از آن نمى‌گذرد. در این مدت کوتاه سخنرانى‌ها و پژوهش‌هایى در این زمینه صورت گرفته است. از نظر تشکیلات رسمی، نخستین بار مؤسسه آموزشى و پژوهشى موسیقى درمانى در سال ۱۳۶۹ ایجاد و کتبى در این زمینه تألیف و پژوهش‌هایى انجام گرفت. اما انجمن موسیقى درمانى ایران در سال ۱۳۸۰ با حضور اساتید برجسته کشور تأسیس شد و این نخستین حرکت ملى و علمى در این رابطه بود.

موسیقى ایرانى به لحاظ بافت و ساختار درونگرایى و عاطفى و گردش‌هاى ادوارى آرام‌بخش مى‌تواند در تنظیمى زیبا و خوشایند تأثیر مطلوبى در شنونده ایجاد نماید. هرچه اطلاعات و عادت شنوایى به مایه‌ها و موسیقى ایرانى بشتر باشد و موسیقى با حال او هم‌خوان‌تر باشد، تأثیر آرام‌بخش و تخلیه هیجانى آن براى کاهش هورمون استرس مؤثر خواهد شد.

از طرفى موسیقى محرک و تصنیف‌هاى پرشور موسیقى ایرانى با تِم شیدایى مى‌تواند در مواردى افسردگى را کاهش تحرک و نیروى درونى بدن را در برابر بیمارى‌هاى جسمى افزایش دهد.

به این پست امتیاز دهید.
بدون امتیاز

این مطلب توسط ارسال شده است.

محمد رضا هستم ، موسس iviolin.pro . علاقه زیادی به موسیقی دارم و امیدوارم به کمک شما بتونم آی ویولن را به بهترین شکل گسترش بدم

نظرات و ارسال نظر

لطفا کادر خالی را پر کنید ... *